با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن یادگیری الکترونیکی ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

Faculty member of Farhangian University

10.30473/idej.2026.78683.1283

چکیده

با گسترش فناوری‌های دیجیتال و افزایش تبعات نامطلوب استفاده نامتعارف از فضای دیجیتال، مینیمالیسم دیجیتال به عنوان یکی از مهارت‌های حیاتی برای دانشجومعلمان مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر مینیمالیسم دیجیتال دانشجومعلمان از منظر متخصصان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد صورت گرفت. جامعه آماری شامل کلیه خبرگان دانشگاهی (متخصصان تکنولوژی آموزشی و روانشناسی) استان البرز در سال تحصیلی 1405-1404بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند ملاکی و بر اساس اصل اشباع نظری انجام شد و در نهایت ۲۰ نفر از خبرگان دانشگاهی (متخصصان تکنولوژی آموزشی و روانشناسی) در مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته مشارکت داشتند. داده‌ها با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای استراس و کوربین(۲۰۰۸) شامل کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. برای اعتبارسنجی پژوهش از چهار معیار لینکلن و کوبا (۱۹۸۵) شامل قابلیت اعتبار، قابلیت انتقال‌پذیری، قابلیت ثبات و تأییدپذیری استفاده شد. نتایج نشان داد که از دیدگاه خبرگان دانشگاهی (متخصصان تکنولوژی آموزشی و روانشناسی)، عواملی چون عوامل فردی و درونی، عوامل خانوادگی، عوامل اجتماعی و دوستان، طراحی اعتیادآور برنامه‌ها و ضعف آموزش و فرهنگ استفاده، زمینه‌ساز اعتیاد دیجیتال به عنوان امری در نقطه مقابل مینیمالیسم دیجیتال موثر هستند. همچنین راهکارهایی نظیر خودآگاهی و مدیریت فردی، ساماندهی و پاکسازی محیط دیجیتال، تقویت روابط و فعالیت‌های غیر دیجیتال و آموزش و فرهنگ‌سازی می‌تواند در گسترش مینیمالیسم دیجیتال تاثیر گذار باشند. بنابراین نیز نتایج نشان‌ می‌دهد این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای گسترش مینیمالیسم دیجیتال برای استفاده متعارف و هدفمند از فناوری قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات